تربیت بدنی

دانلود کتاب های تربیت بدنی

کم توانی

کودکان کم توان و ویژه

دانش آموزانی که در کلاسها و فعالیتهای تربیت بدنی و ورزش به توجه یا حمایت ویژه نیاز دارند و نمی توانند مانند دانش آموزان عادی و بهنجار در برنامه ورزش مدرسه شرکت کنند کودک کم توان محسوب می شوند.

کودک کم توان الزاماً یک کودک دارای نقص عضو نیست.

با توجه به ویژگی های فعالیت های تربیت بدنی و ورزش در مدارس به چهار نوع ناتوانی که در هنگام مشاهده بازی و ورزش دانش آموزان قابل تشخیص است اشاره می شود ؛

1- دانش آموز کم توان ذهنی mentally retarted  

2- دانش آموز کم توان حرکتی ( خام حرکت )    clumsy

3- دانش آموز کم توان جسمانی و فیزیولوژیک

4- ناتوانیهای رفتاری              behavioral disbilities                                    

تعریف انجمن کم توان ذهنی آمریکا: کم توان ذهنی به شرایطی اطلاق می شودکه درآن عملکردکلی ذهن به طورمشخصی پایین ترازحدمتوسطاست ودرعین حال دررفتارهای انطباقی کودک دردوره رشدتاخیرونارسایی دیده می شود.

منظور از كم‌توان ذهني محدوديت‌هايي است كه در عملكرد فرد بروز مي‌كند كه از ويژگي‌هاي آن، كارايي ذهني پايين‌تر از حد متوسط بوده و با محدوديت‌هايي در زمينة مهارت‌هاي سازگاري با محيط، همراه است.

اصولاً معلوليت‌هاي ذهني قبل از سن 18 سالگي بروز مي‌كند و به طور كلي يك فرد كم‌توان ذهني داراي كارايي ذهني پايين‌تر از حد متوسط (ضريب هوشي 70 و پايين ‌تر از آن است) است.

بهره هوشي و طبقه‌بندي آن

ميزان هوش را با علامت I.Q كه مخفف                          Intelligence Quotieيا بهرة هوشي است نمايش مي‌دهند كه از خارج قسمت سن عقلي بر سن تقويمي ضربدر عدد صد به دست مي‌آيد.سن زماني يا تقويمي همان سن واقعي است و سن عقلي يا هوشي از طريق آزمودن‌هاي سنجيده‌اي كه به فرد داده مي‌شود تعيين مي‌گردد. هر چه نتيجه آزمون‌ها بهتر باشد يعني فرد آن را با دقت بيشتر و درستي انجام دهد و هر چه قدر فرد قادر به انجام تست‌هاي ميزان شده براي افراد بزرگ‌تر از خود باشد بهره هوشي او بيشتر خواهد بود. معمولاً چنان‌چه نتيجه اين تقسيم 100 باشد (سن تقويمي برابر سن عقلي) فرد از بهره هوشي طبيعي برخوردار است و اگر از 100 بيشتر باشد فرد داراي بهره هوشي بيشتري است .

علل عقب‌ماندگي ذهني

شرايطي كه در زمان:

  قبل از تولد در خلال تولددراوايل كودكي مانع رشد شود ، موجب عقب‌ماندگي ذهني مي‌شود.

علل عقب‌ماندگي ذهني عوامل مهم قبل از تولد شامل:

1-ـ ناهنجاري‌هاي كروموزومي 2ـ بيماري‌هاي عفوني مادر (مثل سيفليس)

3ـ استفاده از مواد و داروهاي غيرمجاز (اعتياد به الكل)4 ـ سوء تغذيه مادر در دوران بارداري

5ـ سن والدين6 ـ پرتونگاري7- هیجانات مادری

 

علل عقب‌ماندگي ذهني

عوامل مهم در هنگام تولد:

1ـ صدمه مستقیم به سرومغز 2 ـ خفگي يا قطع تنفس در حين تولد3 ـ نارس بودن 4 - دير رس بودن نوزاد

5- افزایش بیلیروبین خون

علل عقب‌ماندگي ذهني

عوامل مهم در اوايل كودكي:

اين عوامل شامل تومورهاي بعد از تولد و تعداد زيادي از بيماري‌هاي ارثي است كه علل آن مشخص و قطعي نيست.

تقسيم‌بندي معلولين عقب‌مانده ذهني

آزمون بهرة هوشي (IQ)كه شامل:

 آزمون استانفورد ـ بينه

( Stanford Binet  و آزمون وكسلر( wechsler ) است

معلولين ذهني را به گروه‌هاي زير تقسيم كرده است؛

تقسيم‌بندي كودكان کم توان ذهني از نظر آموزشي

1ـ آموزش پذير با بهرة هوشي 50-75

2ـ تربيت‌پذير با بهره هوشي 30-49

3ـ كاملاً وابسته (پناهگاهي) با بهره هوشي 29 و پايين‌تر

كودكان آموزش‌پذير

اين كودكان از نظر سرعت فراگيري مشكلاتي دارند و در مقايسه با همسالان خود يكسان عمل نمي‌كنند

آنان عموماً قادرند تا رسيدن به سن 16 سالگي در خواندن و نوشتن و حساب در كلاس دوم و سوم پيشرفت كنندولي مهارت‌هاي ارتباطي اين افراد قطعاً محدود است.كودكان آموزش‌پذير مي‌توانند با ديگران معاشرت كنند و هم‌چنين مي‌توانند مهارت‌هاي لازم را براي حمايت‌ مالي از خود در ايام بزرگسالي فرا گيرند.كسب مهارت‌هاي حركتي با كندي بيشتري صورت مي‌گيرد.

كودكان تربيت‌پذير

كودكان کم توانی كه تا حدي براي برآوردن نيازهاي شخصي خود، سازگاري احتماعي گروهي و كسب درآمد استعداد دارند جزء كودكان تربيت‌پذير طبقه‌بندي مي‌شوند. اين كودكان را مي‌توان براي كمك به خود به اندازه كافي آموزش داد تا در مراقبت از خويش به طور كلي از ديگران بي‌نياز باشند. رشد فكري آنان يك چهارم تا يك دوم كودكان عادي است ،اما به طور كلي در يادگيري مهارت‌هاي تحصيلي پايه ، به جز يادگيري ساده واژه‌‌هاي معمولي و اعداد ، ناتوانند.

كودكان وابسته
كودكان کم توان ذهني حمايت‌پذير اكثراً ظاهر غيرعادي دارند و در بالاترين سن و موقعيت در حد كودك سه ساله رفتار مي‌كنند. در بسياري از آنان جمجمه نامناسب ديده مي‌شود.گروه كثيري از آنها قادر به جويدن و بلع غذا نيستند و از طريق مايعات تغذيه مي‌گردند. در ايستادن و راه‌رفتن نارسائي‌هايي دارند. از نظر عصبي، جنسي و دفع ادرار و مدفوع با مشكلاتي مواجه هستند. به علت كمي هوش و عدم تطابق از خود صداهاي ناهنجاري ايجاد مي‌كنند. فاقد عواطف، احساسات، ادراك، تخيل و تفكر هستند. حركات غيرارادي دارند. چون این کودکان از نظر جسمانی – حرکتی و شناختی عقب ماندگی شدید دارند و در مراکز ویژه ای نگهداری می شوند .

کودکان منگول یا
سندرم داون ( Down Syndrome

تعداد زیادی از کودکان کم توان ذهنی را تشکیل می دهند .سندرم داون ( (Down Syndrome

مبتلايان به سندرم داون بزرگ‌ترين زير مجموعة كم‌توانان ذهني را تشكيل مي‌دهد.

سندرم داون یا منگولیسم:

این اختلال اولین بار در سال 1866 توسط پزشك انگلیسی به نام داون شرح داده شد. علت بیماری اختلال و نقص كروموزومی است كه این بیماران یك كروموزوم اضافه دارند. یعنی بجای 2 عدداز كروموزوم شماره یك 3 عدد از آن كروموزوم را دارند . ژن های انسان به طور معمول به شکل چهل و شش کروموزومی در سلول ها سازمان یافته هستند . یک نوزاد ، بیست و سه کروموزوم از هر یک از والدین دریافت میکند . اما بعضی افراد با کپی اضافی از کروموزوم شماره بیست و یکم متولد می شوند . سندرم داون شایع ترین عارضه ژنتیکی عقب ماندگی ذهنی است. اغلب افراد مبتلا به سندروم داون در حد متوسط و یا بیشتر عقب افتاده ذهنی هستند. ، با این حال ، قادر به حضور در کلاس های معمولی ، با دیگر دانش آموزان میباشند . در سنین بزرگسالی بسیاری از آنها قادر به داشتن شغل و زندگی مستقل میشوند.

ويژگي‌هاي مشترك سندرم داون
ـ دستها . مبتلايان به سندرم داون معمولاً دست‌هاي پهن و انگشتان كوتاه دارند. در بعضي از اين افرد انگشت كوچك و دست فقط يك بند دارد. اين انگشت ممكن است به سمت انگشتان ديگر خميدگي هم داشته باشد. اين عارضه توانايي افراد براي در دست گرفتن اشياء را تحت تأثير قرار مي‌دهد.

ـ پاها . پاهاي اين افراد عموماً كوتاه و زمخت هستند و بين انگشتان اول و دوم پا فضاي زيادي وجود دارد. اين ويژگي سطح اتكاي فرد در هنگام ايستادن را تحت تأثير قرار مي‌دهد.
ـ تن عضلاني . گردن و اعضاي كودكان كم‌سن و سال مبتلا به سندرم داون غلب نرم و شل هستند. اين پديده را (Hyper tonia) مي‌نامند اين اصطلاح براي بيان سستي و آويختگي عضلات در حالت استراحت بكار برده مي‌شود. بنابراين، سستي عضلات كودكان مبتلا به سندرم داون به معناي ضعف عضلاني آنها نيست. اين كودكان مي‌توانند از قدرت بدني طبيعي برخوردار باشند.
ـ اندازة بدن. كودكان مبتلا به سندرم داون در هنگام تولد معمولاً سبك‌تر از كودكان طبيعي هستند و قد آنها نيز كوتاه‌تر است. متوسط قد اين افراد در مردان 145 تا 168 سانتي‌متر و در زنان 132 تا 155 سانتي‌متر مي‌باشد. كودكان مبتلا به سندرم داون داراي همة ويژگي‌هاي اين سندروم نيستند. تاكنون 125 ويژگي براي سندرم داون شناخته شده است. در بسياري از كودكان مبتلا به سندروم فقط 6 تا 7 عدد از اين ويژگي‌ها ديده مي‌شود. كم‌تواني ذهني تنها عارضه‌اي است كه به طور نسبي و در همة مبتلايان به سندرم داون ديده مي‌شود.کودکان منگول در هنگام حرکت و بازی نمی توانند تعادل خود را بخوبی حفظ کنند و از این رو به فضای حرکتی بیشتری نیاز دارند. در فعالیتهای سرعتی محتاج حمایت و مراقبت بیشتری هستند. کودکان منگول اگرچه درک حسی حرکتی این کودکان مشابه کودکان بهنجار است از نظر پردازش اطلاعات حسی حرکتی مشکل دارند و از این رو هنگام اجرای حرکات به بازخوردهای زیادی نیاز مندند ، حرکاتشان کند است راه رفتن غیر طبیعی این کودکان در اکثر فعالیتهای حرکتی انتقالی تاثیر منفی می گذارد. کودکان منگول به طور انفرادی و گروهی
می توانند در برنامه های حرکتی ادراکی و بازیهای مختلف تربیتی شرکت کنند ؛
2 - دانش آموز کم توان حرکتی
( خام حرکت ) واژه خام حرکتی ویژه دانش آموزانی است که از نظر اجرای حرکتی مشکلاتی دارند ولی این مشکلات صرفا منشا جسمانی ندارند و حتی هوش آنها نیز ممکن است بالاتر از حد متوسط باشد . شاید علل فرهنگی ، عاطفی و اجتماعی موجب خام حرکتی این دانش آموزان باشد . کودکان خام حرکت در اجرای حرکات تعادلی ، هماهنگی ، جهت یابی و درک حس حرکت مشکل دارند. هر نوع مشکل ادراکی و بویژه حسی حرکتی یا حرکتی ادراکی در این کودکان بر فرضیه
عدم توسعه ادراکی حرکتی در دوره پیش دبستانی و دبستانی
استوار است. بر اساس این نظریه محل ارتباطات حرکتی یا سیناپس راههای حرکتی در ساقه مغز بخوبی از تجارب حرکتی بهره مند نشده و بنابراین از درک و تفسیر محرکهای حرکتی عاجز است . برای حل مشکلات ادراکی – حرکتی این کودکان می توان ار تمرینات تعادلی ، هماهنگی چشم و دست ، چشم و پا ، لی لی  ، جهیدن و تمرین با وسایل ورزشی استفاده کرد .
کودکان خام حرکت در یادگیری هر نوع مهارت و حرکت ،  به تمرین و تکرار زیادی نیاز دارند
چون دیر می آموزند و
 زود فراموش می کنند . کودکان خام حرکت از نظر عصب شناختی ناهنجار تلقی نمی شوند . کودکان خام حرکت وقتی وارد محیط بازی و تمرین می شوند معمولا با شکست بیشتری در تجارب حرکتی و بازی مواجه می شوند و از این رو شاید پریشانی ، اضطراب و نگرش منفی به بازی و ورزش در آنان بیشتر گردد.
بنابراین محیط آموزشی باید طوری تنظیم شود که این کودکان به شکل انفرادی یا در گروههای کوچک از تجارب حرکتی و بازی سود ببرند
برنامه ریزی حرکتی برای آنان بسیار مهم و مفید است.

3- دانش آموزان کم توان
جسمانی و فیزیولوژیک

ناهنجاریهای اسکلتی برخی از ناهنجاریهای اسکلتی در ناحیه گردن ، کمربند شانه ، پشت ، کمر و پا در وضعیت بدنی و عملکرد حرکتی  کودکان حتی در اعمال طبیعی حرکتی تاثیر منفی میگذارند. در برنامه های ورزشی  مدارس  باید جایی برای سنجش وضعیت بدنی ، ارائه اطلاعات نظری در این زمینه و تمریناتی برای تدریس و آموزش وضعیت بدنی مناسب در نظر گرفته شود . معمولا این ناهنجاریها قابل مشاهده و ارزیابی هستند و معلمان ورزش آنها را می شناسند . مشکلات حرکتی و ورزشی این گونه دانش آموزان زیاد نیست و می توانند به راحتی در تمرینات اصلاحی و برنامه های عادی شرکت کنند آنها باید الگوهای درست حرکتی را در فعالیتهای روزمره یاد بگیرند و بخشی از تمرینات را در خانه انجام دهند. وضعیت بدنی مناسب  انگیزه ای قوی برای دانش آموزان است . و راههای زیادی برای رسیدن به این وضعیت وجود دارد
دانش آموزانی که دچار نارسایی قلبی هستند باید در ابتدای سال تحصیلی شناسایی شوند و پزشک میزان یا شدت فعالیت آنها را تجویز کند سطح یا شدت تمرین مناسب با نوع نارسایی قلبی کلید برنامه حرکتی و ورزش این کودکان است.
دویدن زیاد و رقابت انفرادی و فشرده برای این کودکان مناسب نیست برای تضمین ایمنی و سلامتی کودکانی که نارسایی قلبی دارند رعایت موارد زیر ضروری است شناسایی نوع نارسایی و مشورت با والدین و پزشک تعیین نوع و شدت فعالیت از طرف پزشک افزایش تدریچی شدت حرکات و گرم و سرد کردن مناسب توجه به فواصل استراحت کاهش جنبه رقابتی و استرس حرکت و بازی کاهش شدت تمرین برای کسانی که ایستاده و با دهان باز نفس می کشنداجرای بازیهای سبک مثل تنیس روی میز

کودکان چاق نمی توانند مانند کودکان لاغر و عضلانی در اکثر فعالیتهای ورزشی و بویژه فعالیتهای هوازی شرکت کنند
اینان در معرض توجه سایر دانش آموزان بوده و می کوشند از فعالیتها کنار بکشند بنابر این به کودکانی بی تحرک تبدیل می شوند. افزایش آگاهی و اطلاعات دانش آموزان در مورد چربی و اضافه وزن بخشی از اهداف شناختی تربیت بدنی مدارس است اگرچه فعالیتهای پرتحرک برای کودکان چاق مشکل است آنها می توانند در فعالیتهای سبک هوازی و بازیها شرکت کنند.
یک برنامه تمرینی مناسب برای کودکان چاق ، دوچرخه سواری تفریحی است.

فتق
یکی از اختلالات رایج در  پسران فتق است که در افراد چاق متداول است  علت فتق ضربات وارده بر شکم ، برداشتن اجسام سنگین و ضعف عضلات شکم است.  در این حالت عضلات شکم باید تقویت شود و از فعالیتهای سنگین مانند بوکس ، وزنه برداری و کشتی یا وارد شدن هر نوع فشار و ضربه به شکم اجتناب گردد.

دیابت
کودکان دیابتی که سوخت و ساز تقریبا متعادلی دارند به راحتی می توانند در فعالیتهای ورزشی شرکت کنند البته فعالیت بدنی مقداری از قند خون را به مصرف می رساند و لازم است در طول فعالیت قند خون این کودکان کنترل شود بهترین فعالیت بدنی برای کودکان دیابتی تمرینات تدریجی و فزاینده ای است که در چند ساعت تنظیم می شوند و عمدتا هوازی اند. از نظر پزشکان تمرین مناسب نیاز به انسولین را 3-2 روز پس از فعالیت کاهش و سلامت کلی بدن را افزایش می دهد .
کودکان دیابتی که در فعالیتهای ورزشی شرکت می کنند باید غذای بیشتری مصرف کنند . به طور کلی بازیهای پر تحرک ، رقابتی و خسته کننده برای این کودکان مفید نیست و آنها باید بتوانند به اراده خود بازی را متوقف و مدتی استراحت کنند.

کم خونی

کمبود گلبولهای قرمز ، هموگلوبین یا کمبود آهن می تواند موجب کم خونی شود. ظرفیت تمرین در هر سه مورد فوق کم می شود

این کودکان از نظر مصرف اکسیژن و انجام فعالیتهای قدرتی و استقامتی مشکل دارند و زود خسته می شوند. کودکان دارای کم خونی باید از هر نوع فعالیت خسته کننده بپرهیزند و به فعایتهای ملایم و سبک روی آورند. به طور کلی باید از شنا در زیر آب ، فشار زیاد بر قلب ، حرکات جهشی و پرشی اجتناب ورزند. هرگونه تغییر رنگ در لب ، ناخن و زبان هشدار دهنده است .

فعالیتهای آرام و کم تحرک مانند دارت ، بولینگ ، راه رفتن و تمرین با وزنه سبک پیشنهاد می گردد.

هموفیلی

ناتوانی در انعقاد خون بدن هموفیلی نامیده می شود. پیاده روی ، راه رفتن سریع و شنا برای این کودکان مناسب است. ورزش تنیس ، دارت ، گلف و تیر و کمان نیز برای این کودکان مناسب است.

آسم

شایع ترین اختلال در دستگاه تنفسی آسم است . تنگی نفس ، سرفه عطسه و احساس تنگی یا فشردگی در سینه از نشانه های آسم کودکان است. حمله های آسمی ممکن است در هوای خیلی سرد ، رطوبت زیاد ] هوای آلوده تمرینات بدنی شدید ، خستگی و اضطراب روی دهد . علت احتمالی حمله آسم در اثر تمرین  ؛ گرم نکردن بدن ، وضعیت جوی ، تمرین تناوبی ( اینتروال ) در مقابل تمرین تداومی و مصرف داروها قبل از تمرین بستگی دارد .

آسم

کودکان مبتلا به بیماریهای شدید تنفسی نمی توانند در بازیهای گروهی و پرتحرک و قدرتی که اختلال تنفسی را تشدید می نماید شرکت کنند و باید به فعالیتهای دیگری هدایت شوند.این کودکان به به افزایش قدرت بویژه تقویت عضلات شکم و قفسه سینه نیاز دارند. کودکانی که در کلاس دچار مشکل تنفسی می شوند باید در وضعیت راست و مستقیم قرار گرفته ، شانه ها را شل و راحت کنند و مقداری مایع بنوشند. شنا در آب سرد برای این کودکان مناسب نیست . تمرینات تنفسی و تنفس عمیق برای کودکان آسمی مفید است و آنها باید در فعالیتهای ملایم و با فواصل استراحت مناسب شرکت کنند.

صرع

صرع یک اختلال در دستگاه عصبی است که از حمله چند لحظه ای تا انقباض ناگهانی عضلانی و بیهوشی متغیر است . به طور کلی این کودکان باید از برخوردهای شدید بدنی و هیجانی اجتناب کنند کودکان صرعی با نظر پزشک می توانند در برخی فعالیتهای حرکتی شرکت کنند. نباید به سر ضربه وارد شود وشیرجه از بالا ، شنا در زیر آب ، فوتبال ، دوچرخه سواری ، صعود به ارتفاعات و تمریناتی که به تنگی نفس منجر می شود مفید نیست. در فعالیتهای ورزشی کودکان صرعی توجه به نکات زیر ضروری است ؛مشورت با پزشک و استفاده از اطلاعات و احساس دانش آموز در فعالیت

گرم کردن و سرد کردن تدریجی قبل و پس از شروع کلاس استفاده از فعالیتهای بی هوازی ، سبک و کوتاه مدت زمان فعالیت بین 40- 30 دقیقه استفاده از فعالیتهای تقویت تنفس مانند حرکات رزمی

ختلال شنوایی و بینایی

کودکان کم شنوا و با اختلال اندک شنوایی می توانند مانند کودکان عادی در فعالیتهای ورزشی شرکت کنند برخی از این کودکان پیامها را از طریق حرکات دست و صورت و لب خوانی بهتر دریافت می کنند برای ارسال پیام باید به آنها نزدیک شد و پیام را تکرار کرد . ممکن است این مشکل جسمانی با گوشه گیری همراه باشد و بنابراین باید بر محدودیت روانی این دانش آموزان غلبه کرد .

اختلال بینایی

کودکان دارای اختلال خفیف  بینایی می توانند از عینک در برخی فعالیتها استفاده کنند. و فقط رعایت برخی نکات ایمنی ضروری بنظر می رسد . برای شرکت در برخی فعالیتها باید عینک را برداشت یا از عینک های محکم استفاده کرد. کودکانی که از نظر رفتاری مشابه کودکان عادی عمل نمی کنند مشکلات رفتاری دارند. محیط باز کلاسهای تربیت بدنی و آزادی حرکت و فعالیت و بروز رفتارهای عادی و طبیعی باعث تشدید ناتوانبیهای رفتاری می شود از طرف دیگر بازی و ورزش وسیله خوبی برای درک و کنار آمدن با دانش آموزان ناتوان رفتاری است. برخی ویژگیها و صفات رفتاری نابهنجار ، در دانش آموزان ناتوانی رفتاری تلقی نمی شود و معلم باید آنها را مانند برتری جویی و اعتماد بیش از حد تلقی کند. در این قسمت چند رفتار که در محیط بازی و ورزش مدارس بیشتر مشاهده می شود ، بررسی می گردد.
کودکان بیش فعال و بی قرار کودکان کم تحرک و گوشه گیر ترس از فعالیت بدنی پرخاشگری کودکان بیش فعال و بی قرار

این کودکان بی جهت جنبش و جهش دارند ناگهان بر می خیزند و به سویی می روند بیش از اندازه شلوغ می کنند حواس پرت و گاهی پرخاشگرند کارهای آنی و بدون فکر انجام می دهند و خرابکار و جسورند. دائما در حال حرکت و بالا رفتن از در دیوارند. این حالت در پسران بیشتر از دختران مشاهده می شود. هوش این کودکان طبیعی است و تحرک ، جنب و جوش و بازی جزء ذات آنهاست. برقرای یک ارتباط گرم واگذاری مسئولیت در بازی و فعالیت در گروهای کوچک می تواند مفید باشد. کم تحرکی و گوشه گیری

شاید مشکلات خانوادگی ، عدم اعتماد به نفس در بازی کم رویی و خجالتی بودن موحب گوشه گیری دانش آموزان شود. معلم تربیت بدنی می تواند از طریق مشارکت تدریجی فرد در فعالیتهای حرکتی مثل بازی دونفره و بازی با نزدیکترین دوست بر این محدودیت دانش آموزان غلبه کند .

پرخاشگری  - پرخاشگری رفتاری است که کودک به خود یا دیگران آسیب می رساند و می تواند بدنی ( زدن و پرتاب اشیا ) و یا کلامی ( بد دهانی و تمسخر ) باشد.

دانش آموز با پرخاشگری خشم خود را از شکست ناکامی ، تحقیر و محدودیت نشان می دهد. پرخاشگری در پسران بیشتر است و اغلب بدنی است در حالی که در دختران بیشتر کلامی است. کاهش تماس بدنی در فعالیتها ، عدم تاکید بر نتیجه بازی و ایجاد یک محیط صمیمی  می تواند در کاهش پرخاشگری موثر باشد. نکات مهم در تربیت حرکتی و ورزشی دانش آموزان کم توان جداسازی زیاد دانش آموز کم توان از سایر دانش آموزان درست نیست از ترحم بیش از حد خود داری شود کودکان عادی به مراعات وضعیت آنان تشویق شوند صبر و حوصله معلم باید افزایش یابد توضیحات اضافی در مورد ناتوانی این دانش آموزان برایشان ناراحت کننده است . تمرینات باید برای منزل نیز در نظر گرفته شود .

عناوین و رئوس مهم یک برنامه حرکت ویژه

توسعه  مهارتهای حسی ادراکی با توجه به نوع ناتوانی

توسعه مهارتهای ادراکی حرکتی مانند هماهنگی  ، تعادل ، آگاهی بدنی

توسعه تواناییهای حرکتی بنیادی مثل دویدن ، ض2ربه زدن

توسعه دانش و آگاهی مربوط به وضعیت بدنی ، ناهنجاری اسکلتی

توسعه عوامل آمادگی  حرکتی و جسمانی

توسعه الگوهای حرکتی ابتکاری ، موزون ، شیرین کاری

توسعه مهارتهای اجتماعی – میدانی